W dniu 3 grudnia 2025 roku, w obliczu krytycznej sytuacji polskiego górnictwa Wiceprzewodniczący Forum Związków Zawodowych (FZZ) oraz Przewodniczący Porozumienia Związków Zawodowych ‘’KADRA”, Pan Dariusz Trzcionka, uczestniczył w posiedzeniu Sejmowej Komisji ds. Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych (ESK).
Komisja, pod przewodnictwem Pan Marka Suskiego, rozpatrywała jedyny punkt porządku dziennego: rządowy projekt ustawy – Druk nr 1880 – o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ustawa ma kluczowe znaczenie, gdyż wprowadza kompleksowe świadczenia osłonowe i zabezpieczenia socjalne dla górników odchodzących z sektora w obliczu „krytycznie trudnej” sytuacji finansowej branży. Wejście jej w życie 1 stycznia 2026 r. jest absolutnie niezbędne dla utrzymania stabilności w regionach górniczych.
Podczas burzliwej debaty komisji, związki zawodowe domagały się rozszerzenia zakresu ustawy tak, aby objęła ona również pracowników spoza spółek skarbu państwa. Konflikt koncentruje się wokół prywatnej kopalni PG Silesia w Czechowicach-Dziedzicach, której właściciel ogłosił zwolnienia grupowe dla 754 osób.
Postulat ten wsparty został poprawkami poselskimi, mającymi na celu włączenie górników PG Silesia do pakietu socjalnego. Ministerstwo Energii (ME) stanowczo odrzuciło tę możliwość, wskazując, że PG Silesia jest podmiotem prywatnym, wykluczonym z pomocy publicznej na podstawie przepisów Unii Europejskiej. Mimo stanowiska ME, FZZ uważa, że sprawa pracowników PG Silesia wymaga pilnego i pozytywnego rozwiązania.
Po posiedzeniu Komisji projekt trafi pod obrady plenarne — do drugiego i trzeciego czytania Sejmu.
Będzie to moment, w którym ostatecznie rozstrzygnie się:
Krystyna Ptok, przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP) oraz wiceprzewodnicząca Forum Związków Zawodowych (FZZ), była gościem porannej audycji „Rozmowa o siódmej” w Radiu RMF FM/RMF 24. W trakcie rozmowy, odniosła się do propozycji spowolnienia tempa wzrostu wynagrodzeń w ochronie zdrowia oraz przedstawiła postulaty związkowców, wskazując na konkretne rezerwy finansowe, które mogłyby uratować budżet Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).
W obliczu rosnącego deficytu budżetowego NFZ i propozycji Ministerstwa Zdrowia, by koszty ratowania finansów publicznych ponieśli pracownicy, Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych mówi stanowcze „nie”. Przewodnicząca OZZPiP, Krystyna Ptok, kategorycznie sprzeciwiła się temu kierunkowi, podkreślając, że obecna sytuacja demograficzna Polski – starzejące się społeczeństwo i rosnące potrzeby medyczne – wymaga systematycznego zwiększania nakładów na ochronę zdrowia, a nie ich ograniczania.
„Nie ma bezpieczeństwa zdrowotnego Polaków bez osób zatrudnionych w ochronie zdrowia,” mówiła Krystyna Ptok. „Podejmiemy wszystkie działania, które będą konieczne dla obrony praw pracowniczych i bezpieczeństwa pacjentów.”
Związek zwraca uwagę, że braki kadrowe w sektorze są nadal ogromne. Pielęgniarki w Polsce mają średnio 54 lata, a luka pokoleniowa nie została zasypana. Redukcja płac w tej sytuacji jest uderzeniem w bezpieczeństwo pacjentów, czego dowodem są częste zgłoszenia do rzecznika praw pacjenta o sytuacjach, gdy na oddziale pracuje „jedna pielęgniarka i 25 pacjentów”.
Wyrównywanie różnic w płacach
W toku dyskusji poruszono kwestię dużych różnic w wynagrodzeniach w placówkach medycznych. Krystyna Ptok podkreśliła, że nierówności te wywołują duże zaniepokojenie wśród personelu i opinii publicznej. Związek zwrócił uwagę na przypadki, gdy doszło do obniżenia kwalifikacji pielęgniarek do najniższej grupy płacowej, co zbiegło się w czasie z bardzo wysokimi zarobkami niewielkiej grupy innych pracowników.
„Jesteśmy tak samo zaniepokojeni, jak opinia publiczna, że doszło do takich sytuacji” – zaznaczyła Przewodnicząca.
Związek oczekuje od Ministerstwa Zdrowia jasnego stanowiska w sprawie regulacji tych dysproporcji. Jednocześnie wskazuje, że za kształt umów odpowiadają przede wszystkim pracodawcy i to oni powinni podjąć działania w celu urealnienia i wyrównania poziomu płac.
Miliardy złotych w składce zdrowotnej: postulat związków zawodowych
Zamiast sięgać do kieszeni pracowników, OZZPiP proponuje systemowe rozwiązanie problemu finansowania NFZ: weryfikację składki zdrowotnej. Związek wskazuje na katalog aż 30 grup obywateli zwolnionych kompletnie z płacenia składki zdrowotnej, którzy jednocześnie korzystają z bezpłatnych świadczeń medycznych gwarantowanych konstytucją.
„Wybór jest taki, że należy grupy obywateli, które nie płacą, włączyć solidarnie jak wszyscy,” postuluje Ptok.
Jak informuje Przewodnicząca, wstępne wyliczenia ekspertów wskazują, że uszczelnienie tego systemu i solidarne włączenie tych grup do systemu płatności mogłoby przynieść budżetowi NFZ nawet 50 miliardów złotych. Związek apeluje o to, by przeanalizować, kto płaci za leczenie tych osób – budżet państwa czy NFZ – i ostatecznie uregulować tę kwestię w duchu solidaryzmu społecznego. Jako przykład podaje Czechy, gdzie zwolnienia ze składki ograniczono jedynie do kobiet w ciąży i dzieci.
Ograniczanie świadczeń i pozory dialogu
Krystyna Ptok stanowczo skrytykowała ujawnione pismo Ministerstwa Zdrowia do Ministerstwa Finansów, które wskazywało na konieczność ograniczania świadczeń dla pacjentów. Związek odebrał to jako „próbę skłócenia personelu medycznego z pacjentami” i ostateczny, nieakceptowalny krok.
Zastrzeżenia budzi także sposób prowadzenia dialogu przez resort zdrowia. Mimo spotkań z Zespołem Trójstronnym do spraw Ochrony Zdrowia, ministerstwo samodzielnie określa obszary oszczędności. „To po co pozorujemy dialog?” – pyta Przewodnicząca, wskazując, że brak rzetelnej współpracy i ciągłe zmiany ministrów zdrowia powodują przesunięcie w rozmowach o trzy miesiące.
Wśród postulatów systemowych, oprócz weryfikacji składki, OZZPiP wskazuje na potrzebę przeprowadzenia analizy inwestycji w sprzęt (np. wykorzystanie robotów Da Vinci) oraz dostosowanie procedur medycznych do średnich epidemiologicznych i zmian demograficznych.
W obliczu „olbrzymiego wzburzenia” wśród pracowników ochrony zdrowia, związkowcy ostrzegają, że może dojść do protestów. Krystyna Ptok apeluje do rządzących o ponadpartyjne podejście do problemu i podpisanie porozumienia dotyczącego ochrony zdrowia na najbliższe 5 lat i pilnowanie go jak „kamienia węgielnego pod budowę czegoś dobrego.”
Krystyna Ptok będzie przewodniczącą Zespołu Trójstronnego do spraw Ochrony Zdrowia od stycznia, co może stanowić nową szansę na efektywny dialog i wypracowanie rozwiązań systemowych, które nie będą szkodzić ani pracownikom, ani pacjentom.
Link do audycji:
Ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, podpisana przez Prezydenta RP, Pana Karola Nawrockiego w dniu 27 listopada 2025 r., tworzy nowe, choć dalekie od oczekiwań FZZ, ramy prawne dla zbiorowego prawa pracy.
Ustawa zastępuje dotychczasową regulację z Działu XI Kodeksu Pracy. Decyzja o jej wydzieleniu z Kodeksu Pracy przez ustawodawcę miała na celu formalne, choć realnie tak się nie stało, podniesienie rangi i znaczenia układów zbiorowych. Wprowadzenie nowej regulacji było również podyktowane koniecznością implementacji unijnej Dyrektywy 2022/2041, której głównym celem jest promowanie rokowań zbiorowych i zwiększenie ich zasięgu w Polsce.
Nowa ustawa wprowadza kilka nowych rozwiązań w zakresie układów zbiorowych pracy:
Mimo implementacji unijnej dyrektywy i wprowadzenia obowiązku cyklicznych rokowań, Forum Związków Zawodowych, na etapie konsultowania ustawy, poddawało krytyce niektóre przepisy projektu ustawy, które zostały utrzymane w podpisanej ustawie. Te niezrealizowane postulaty znacząco ograniczają faktyczną skuteczność rokowań zbiorowych, zwłaszcza w sektorze publicznym.
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów nowej ustawy jest przepis ustawy (art. 4 ust. 5), który ogranicza możliwość zawierania zakładowych układów zbiorowych pracy w jednostkach należących do sektora finansów publicznych. Ograniczenie to oznacza, że układy zbiorowe w tych jednostkach (np. urzędy, instytucje publiczne) mogą być zawierane tylko i wyłącznie w oparciu o środki finansowe, które dana jednostka ma już w swojej dyspozycji. Krytycy ustawy zarzucają, że ten zapis de facto uniemożliwia lub drastycznie utrudnia negocjacje podwyżek wynagrodzeń czy dodatkowych świadczeń, które wykraczałyby poza aktualny, sztywno ustalony budżet jednostki. Krótko mówiąc – jednostki publiczne nie będą mogły się umówić na nic, co wymagałoby dodatkowych pieniędzy, których nie mają już w budżecie na dany moment.
FZZ postulowało usunięcie tego ograniczenia. Argumentowało, że zapis ten w istotny sposób ogranicza realne możliwości prowadzenia rokowań po stronie organizacji związkowych, czyniąc negocjacje w tym sektorze fasadowymi. Mimo zgłaszanych przez FZZ uwag, ograniczenie to zostało w nowej ustawie utrzymane.
Kolejnym niezrealizowanym postulatem jest utrzymanie dotychczasowych wyłączeń podmiotowych (art. 4 ust. 4 projektu).
Postulatem FZZ było umożliwienie wyłączonym grupom – takim jak sędziowie, prokuratorzy, asesorzy sądowi, a także pracownicy urzędów państwowych i samorządowych zatrudnionym na podstawie powołania lub wyboru – zawierania ponadzakładowych układów zbiorowych pracy (np. w ramach Rady Dialogu Społecznego). Utrzymanie tych wyłączeń narusza spójność dialogu i ogranicza powszechność rokowań zbiorowych. Postulat ten został odrzucony.
Krytyka dotyczy także kwestii tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 7 ust. 3 ustawy). FZZ wnioskowało o konieczność określenia trybu, okresu obowiązywania i formy dokumentowej ustalania zakresu tej tajemnicy przez pracodawcę.
FZZ wskazywało, że jednostronna swoboda pracodawcy w określaniu tajemnicy stwarza asymetrię informacyjną, utrudniając związkom merytoryczne przygotowanie się do rokowań. Ten postulat również nie znalazł odzwierciedlenia w nowej ustawie.
Brak wyraźnego rozstrzygnięcia w ustawie dotyczącego możliwości wypowiadania układu tylko w części (Art. 15 projektu) stanowi potencjalny problem. Według FZZ, brak tej regulacji może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia celowanych sporów zbiorowych bez konieczności wypowiedzenia całego układu, co w efekcie destabilizuje stosunki pracy.
Ponadto, FZZ postulowało wprowadzenie regulacji umożliwiającej złożenie wniosku o wyjaśnienie treści układu przez Sąd Pracy w przypadku braku porozumienia lub dobrej woli stron (art. 10 ustawy). Odrzucenie tego pomysłu stwarza ryzyko eskalacji sporów interpretacyjnych do pełnoprawnych sporów zbiorowych.
Inne odrzucone postulaty dotyczyły m.in. rozszerzenia obowiązku rokowań nad zmianą układu poza ramy wyłącznie finansowe oraz dookreślenia maksymalnego terminu rozpatrywania wniosków sądowych o ustalenie zgodności UZP z prawem.
Nowa Ustawa o Układach Zbiorowych Pracy, choć stanowi formalne wzmocnienie rangi UZP i wymusza cykliczne rokowania w większych firmach, nie zlikwidowała fundamentalnych barier dla efektywności rokowań, zwłaszcza w sektorze finansów publicznych.
FZZ będzie kontynuować działania na rzecz usunięcia tych ograniczeń, które utrudniają prowadzenie uczciwego i realnego dialogu społecznego, zgodnego z duchem promowanej przez Unię Europejską zwiększonej powszechności układów zbiorowych.
