Domy wczasów dziecięcych do likwidacji. WZZ „Forum-Oświata” negatywnie opiniuje projekt Ministerstwa Edukacji
Wolny Związek Zawodowy „Forum-Oświata”, organizacja członkowska Forum Związków Zawodowych, skierował 17 lipca 2026 roku do Minister Edukacji Barbary Nowackiej zdecydowanie negatywną opinię o projekcie rozporządzenia znoszącego domy wczasów dziecięcych. Placówki mają zniknąć z systemu oświaty z dniem 1 stycznia 2027 roku.
Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty, opublikowany 23 czerwca 2026 roku i figurujący pod pozycją 124 w wykazie prac legislacyjnych Ministra Edukacji, znosi domy wczasów dziecięcych jako kategorię placówek oświatowych. Rozporządzenie ma wejść w życie 31 lipca 2026 roku, a placówki mają działać na dotychczasowych zasadach jedynie do końca bieżącego roku. Od 1 stycznia 2027 roku wygasają z mocy prawa zezwolenia na prowadzenie publicznych domów wczasów dziecięcych oraz wpisy do ewidencji placówek niepublicznych. Jedynymi placówkami zapewniającymi opiekę i wychowanie uczniom uczącym się poza miejscem stałego zamieszkania pozostaną bursy. Konsultacje publiczne kończą się 21 lipca.
Czym są domy wczasów dziecięcych
Domy wczasów dziecięcych należą, zgodnie z artykułem 2 punkt 8 ustawy Prawo oświatowe, do placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. W całym kraju działają obecnie 24 takie placówki, z czego 10 publicznych i 14 niepublicznych. Prowadzą je głównie powiaty, a rozmieszczone są przede wszystkim w rejonach górskich, podgórskich i nadmorskich.
Jak wskazuje w piśmie WZZ „Forum-Oświata”, placówki te realizują zadania systemu oświaty poprzez organizowanie i wspieranie procesu kształcenia poza szkołą. Prowadzą zielone szkoły oraz programy edukacji ekologicznej, regionalnej, historycznej, morskiej, górskiej, sportowej i zdrowotnej. Związek podkreśla, że uczniowie uczą się w nich przez doświadczenie, integrują się, rozwijają kompetencje społeczne i poznają historię oraz przyrodę Polski. Każdego roku z oferty korzystają tysiące dzieci i setki szkół, a placówki otrzymują wysokie oceny od dyrektorów szkół, nauczycieli, rodziców i samych uczniów.
Związek zwraca przy tym uwagę na kwestię, która w projekcie została pominięta. Bursy, internaty i szkolne schroniska młodzieżowe pełnią w systemie oświaty inne funkcje niż domy wczasów dziecięcych i nie zastąpią realizowanych przez nie zadań.
Zarzut braku dialogu
Najpoważniejszy zarzut dotyczy trybu przygotowania zmiany. W piśmie do Minister Edukacji czytamy: „Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że przez wiele miesięcy przed ukazaniem się kontrowersyjnego projektu rozporządzenia, nie odbyło się żadne spotkanie kierownictwa Ministerstwa z partnerami społecznymi w tej sprawie”.
Z informacji uzyskanych przez związek od dyrektorów placówek i organów prowadzących wynika, że w resorcie odbyło się jedno spotkanie w grudniu 2024 roku oraz jedno spotkanie online w sierpniu 2025 roku. Na żadnym z nich nie sygnalizowano zamiaru likwidacji domów wczasów dziecięcych.
Rachunek społeczny, który się nie zamyka
Ocena skutków regulacji wskazuje oszczędności rzędu 8,6 miliona złotych rocznie z tytułu zaprzestania finansowania działalności placówek oraz około 30 milionów złotych naliczonych samorządom na wychowanków w podziale kwoty potrzeb oświatowych na 2027 rok. Sam koszt odpraw dla zwalnianych pracowników placówek publicznych, obejmujących według resortu blisko 60 nauczycieli i 72 pracowników niepedagogicznych, sięgnie 3,1 miliona złotych.
Zdaniem związku wykazane oszczędności nie rekompensują strat społecznych, wizerunkowych i promocyjnych ponoszonych przez powiaty prowadzące placówki. Część z nich poczyniła w ostatnim czasie wielomilionowe inwestycje, więc nagła decyzja oznacza marnotrawienie środków publicznych. Wymownym przykładem jest dom wczasów dziecięcych w Piwnicznej-Zdroju, prowadzony przez powiat nowosądecki, którego remont i rozbudowa kosztowały ponad 9 milionów złotych. Placówkę oddano do użytku 13 czerwca 2026 roku, niespełna dwa tygodnie przed publikacją projektu likwidującego jej działalność.
Zwolnienia przy zakontraktowanych pobytach
Związek nie akceptuje zwolnienia ponad 200 pracowników w sytuacji, gdy placówki mają zakontraktowane pobyty na rok i dwa lata do przodu. Ocena zawarta w piśmie jest jednoznaczna: „Decyzja kierownictwa Ministerstwa jest kompletnie nielogiczna i niezrozumiała”.
Resort edukacji uzasadnia zmianę odmiennymi uwarunkowaniami społecznymi i edukacyjnymi niż te, w których placówki powstawały, oraz stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu projektu: „DWD mogą jedynie wspierać kształcenie, natomiast nie mają możliwości prowadzenia efektywnego procesu kształcenia dzieci i młodzieży”. Ministerstwo wskazuje także na nieprawidłowości w wykazywaniu wychowanków w Systemie Informacji Oświatowej oraz na istnienie placówek alternatywnych.
Postulaty związku
Wolny Związek Zawodowy „Forum-Oświata” negatywnie opiniuje zamiar całkowitej likwidacji domów wczasów dziecięcych z dniem 1 stycznia 2027 roku. Apeluje o wycofanie się z tej decyzji oraz o niezwłoczne podjęcie rozmów z dyrektorami placówek, organami prowadzącymi i centralami związków zrzeszających nauczycieli. Pismo, podpisane przez przewodniczącego związku Sławomira Wittkowicza, kończy bezpośredni apel do szefowej resortu: „Pani Minister, jest jeszcze czas na wycofanie się z błędnych i pochopnych decyzji!”.
Sprzeciw wobec projektu jest szeroki. Rada Powiatu Nowosądeckiego przyjęła apel o wycofanie projektu z procesu legislacyjnego, grupa 26 posłów złożyła 29 czerwca interpelację w tej sprawie, a petycję przeciwko likwidacji placówek podpisało już około 3 tysięcy osób.