Fińska lekcja „bezpieczeństwa totalnego”. Liderzy FZZ z wizytą studyjną w Helsinkach

W dniach 27-30 kwietnia 2026 r. delegacja liderów Forum Związków Zawodowych wzięła udział w zagranicznej wizycie studyjnej w Finlandii. Głównym celem wyjazdu do Helsinek była obserwacja fińskiego modelu przywództwa związkowego, mechanizmów „bezpieczeństwa totalnego” oraz transfer najlepszych praktyk w zakresie stanowienia prawa i polityk publicznych.

Delegację FZZ reprezentowali: Pani Joanna Stec-Trzpil (Związek Zawodowy Pracowników Policji), Pan Marcin Kolasa (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Straży Granicznej), Pan Dariusz Czech (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – 80) oraz Pan Jan Polaczek w roli tłumacza.

Siła układów zbiorowych i ekspertów. Wnioski ze spotkania z STTK

Intensywne, 8-godzinne rozmowy z przedstawicielami Fińskiej Konfederacji Związków Pracowników Wykwalifikowanych (STTK) ukazały kluczowe różnice między rynkiem polskim a nordyckim. W Finlandii system stabilizują powszechnie wiążące, sektorowe rokowania zbiorowe, a poziom pokrycia nimi przekracza 80%. Co ciekawe, w modelu tym partnerzy społeczni bronią swojej autonomii, nie wprowadzając ustawowej płacy minimalnej.

Z fińskich doświadczeń płyną konkretne rekomendacje:

• Z uwagi na poziom uzwiązkowienia w Polsce (ok. 9-10%), krajowi liderzy związkowi muszą kłaść znacznie większy nacisk na monitoring legislacyjny i wywieranie presji na decydentów politycznych.
• Skuteczny lider nie musi być specjalistą w każdej dziedzinie, ale powinien opierać się na wsparciu wyspecjalizowanych zespołów analitycznych, które w czasie rzeczywistym monitorują regulacje unijne i krajowe.
• Związki zawodowe muszą budować silną i dwukierunkową komunikację, tworząc tarczę informacyjną chroniącą pracowników przed dezinformacją wymierzoną w służby publiczne.

„Bezpieczeństwo Totalne” i innowacyjny postulat FZZ

Kluczowym punktem wizyty był briefing z Dyrektorem Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Dostaw (NESA), Katri Liekkilą. W fińskiej strategii „Bezpieczeństwa Totalnego” odporność narodowa opiera się na synergii sektora publicznego, prywatnego oraz kapitału społecznego i zaufania do instytucji. Państwo dysponuje m.in. schronami dla 65% populacji (w miastach niemal dla 100%) oraz rezerwami żywności, leków i paliw na okres od 3 do 6 miesięcy.

W fińskim modelu państwa związki zawodowe są traktowane jako strategiczny gwarant ciągłości działania usług publicznych w czasie kryzysu. Omawiając te kwestie, delegacja FZZ sformułowała na miejscu przełomowy postulat:

• Najnowocześniejsze systemy uzbrojenia są bezużyteczne bez odpowiednio zmotywowanych i kompetentnych kadr.
• FZZ domaga się uznania wzmocnienia potencjału kadrowego sektora finansów publicznych za nieodłączny element potrzeb obronnych państwa.
• Środki na podnoszenie wynagrodzeń w służbach kluczowych dla odporności powinny pochodzić także z budżetu na obronność.
• Przedstawiciele pracowników muszą brać udział w dyskusjach o anatomii wydatków państwowych już na etapie planowania strategii bezpieczeństwa państwa.

Kierunki dla polskiego ruchu związkowego

Obserwacje z Finlandii wskazują jasno: ruch związkowy musi ewoluować w stronę silniejszej profesjonalizacji i włączenia się w dyskusję o obronności kraju w strukturach NATO. Przed liderami stoją nowe zadania:

• Nabywanie wiedzy z zakresu makroekonomii i strategii obronnych.
• Zmiana strategii rekrutacyjnej skierowanej do młodego pokolenia, z naciskiem na prestiż służby publicznej w erze zagrożeń hybrydowych.
• Pełnienie roli stabilizatora łączącego interesy różnych branż, od służb mundurowych po publiczną ochronę zdrowia.

Spotkania zostały zrealizowane w ramach ogólnopolskiego projektu „Wzmocnienie potencjału liderów Forum Związków Zawodowych w zakresie polityk publicznych, stanowienia i monitorowania prawa oraz udziału w gremiach dialogu społecznego” (Numer Projektu: FERS.04.03-IP.06-0012/24), współfinansowanego ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.