21-11-2025

Jan Polaczek (FZZ) o posiedzeniu Komitetu Wykonawczego EKZZ w dniach 19-20 listopada br.

Sprawozdanie z posiedzenia Komitetu Wykonawczego Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (dalej: „EKZZ”) w dniach 19–20 listopada 2025 r. w Brukseli

W dniach 19–20 listopada 2025 r. odbyło się posiedzenie Komitetu Wykonawczego Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (dalej: „KW EKZZ”), które objęło szeroki zakres zagadnień, od bieżących spraw administracyjnych i finansowych, po kluczowe kwestie prawne i strategiczne dotyczące przyszłości europejskich pracowników i usług publicznych.

Podczas posiedzenia KW EKZZ dyskutowano również o przygotowaniach do XVI Kongresu EKZZ, który odbędzie się w roku 2027 w Sztokholmie (Szwecja).

W posiedzeniu KW EKZZ z ramienia Forum Związków Zawodowych uczestniczył Stały Członek KW EKZZ p. Jan Polaczek.

Pierwsze punkty porządku obrad KW EKZZ dotyczyły spraw proceduralnych i zmian w strukturach organizacji członkowskich.

KW EKZZ zapoznał się z protokołami z poprzednich posiedzeń statutowych, w tym z posiedzenia Komitetu Wykonawczego z dni 1–2 października 2025 r. oraz z posiedzenia Komitetu Sterującego EKZZ z dnia 1 października 2025 r.

Protokoły te zostały jednogłośnie przyjęte przez EKZZ.

Następnie, zgodnie z porządkiem obrad, stali członkowie KW EKZZ zapoznali się ze zmianami w składzie organów statutowych EKZZ. Zmiany te wynikają z wewnętrznych przekształceń w krajowych konfederacjach związkowych i obejmowały nowe nominacje zastępców członków do Komitetu Wykonawczego EKZZ (m.in. z Ukrainy, Włoch i Litwy) oraz do Komitetu Kobiet EKZZ. KW EKZZ przyjął do wiadomości te modyfikacje.

Kluczowym elementem dyskusji były finanse EKZZ i budżet na rok 2026. Zaproponowany budżet na kolejny rok finansowy odzwierciedla kontynuację ostrożnej polityki finansowej EKZZ. Przewiduje on wprawdzie deficyt w wysokości 60 000 EUR, jednakże kwota ta ma zostać w całości pokryta z rezerw budżetowych EKZZ, które na dzień 1 stycznia 2026 r. szacowane są na 9,38 miliona EUR.

KW EKZZ, po pozytywnej rekomendacji Komitetu Sterującego EKZZ, przyjął projekt budżetu na rok 2026. Przyjęcie budżetu głosowane było dopiero w drugim dniu posiedzenia ze względu na przesunięcie tego punktu agendy na wniosek organizacji stowarzyszonych.

W ramach tego punktu szczegółowo omówiono również wysokość składek afiliacyjnych na rok 2026. Roczne opłaty zostały skalkulowane na podstawie uśrednionej liczby członków danej organizacji członkowskiej za lata 2023–2026.

W kolejnej części posiedzenia KW EKZZ omówiono skutki prawne i polityczne wyroku Wielkiej Izby Trybunału Sprawiedliwości UE (dalej „CJEU”) w sprawie C-19/23 (Dania przeciwko Parlamentowi i Radzie), dotyczącej wniosku o unieważnienie dyrektywy w sprawie adekwatnych płac minimalnych w UE (dalej „AMWD”).

Sekretarz Generalna EKZZ p. Esther Lynch przedstawiła KW EKZZ szczegółową analizę prawną tego orzeczenia. Najważniejszym wnioskiem jest fakt, iż Trybunał odrzucił wniosek o unieważnienie, tym samym potwierdzając pełną ważność i zakres stosowania Dyrektywy AMWD. Dla EKZZ wyrok ten stanowi „potwierdzenie, że cele zapewnienia adekwatnych płac minimalnych oraz promowania rokowań zbiorowych są nierozerwalnie ze sobą związane i muszą być realizowane równolegle”. KW EKZZ przyjął do wiadomości przedstawiony dokument.

Skarga Danii dotyczyła żądania unieważnienia Dyrektywy UE 2022/2041 w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej, opartego na zarzucie przekroczenia kompetencji przez Unię Europejską. Dania argumentowała, że Dyrektywa narusza art. 153 ust. 5 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wyłącza spod kompetencji UE (w zakresie harmonizacji warunków pracy) „wynagrodzenia”, a także prawo zrzeszania się i prawo do strajku/lokautu.

Rzecznik Generalny p. Nicolas Emiliou w swojej opinii wstępnie doradził TSUE unieważnienie Dyrektywy. Stwierdził, że nawet jeśli Dyrektywa nie ustala bezpośrednio konkretnych stawek płacy minimalnej, to nakładając obowiązek wprowadzenia krajowych ram prawnych i stosowania kryteriów adekwatności (np. wartości referencyjnej na poziomie 55% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), w istocie kształtuje politykę płacową, co narusza wyłączenie kompetencyjne przewidziane w art. 153 ust. 5 TFUE.

TSUE ostatecznie odrzucił skargę Danii i utrzymał Dyrektywę w mocy, co stanowiło istotną korektę wobec opinii Rzecznika Generalnego. Kluczowe punkty uzasadnienia to:

Trybunał dokonał zawężającej interpretacji wyłączenia wynagrodzeń z art. 153 ust. 5 TFUE. Uznał, że wyłączenie to dotyczy tylko bezpośredniego ustalania konkretnych stawek wynagrodzenia, a nie kształtowania ram prawnych i procedur prowadzących do ich adekwatności. Dyrektywa, poprzez nakładanie na państwa członkowskie obowiązku wprowadzenia mechanizmów (np. kryteriów adekwatności, planów działania), pozostaje w zakresie kompetencji UE do kształtowania warunków pracy (art. 153 ust. 1 lit. b TFUE).

TSUE podkreślił, że Dyrektywa koncentruje się przede wszystkim na promowaniu rokowań zbiorowych, zwłaszcza poprzez art. 4, który nakłada na państwa obowiązek tworzenia planów działania w celu osiągnięcia poziomu pokrycia rokowaniami zbiorowymi na poziomie 80%. Trybunał uznał, że ten przepis nie narusza „prawa zrzeszania się” z art. 153 ust. 5 TFUE, lecz ma na celu wzmocnienie podstawowego mechanizmu kształtowania wynagrodzeń.

Trybunał oparł swój ciężar uzasadnienia na traktowaniu praw socjalnych (jak prawo do godziwych warunków pracy i wynagrodzenia) jako integralnej części projektu integracyjnego UE i odwołał się do celów Karty Praw Podstawowych UE.

W ślad za analizą prawną, KW EKZZ zaproponował projekt rezolucji w sprawie wzmocnienia rokowań zbiorowych i adekwatnych płac minimalnych w Unii Europejskiej. Podkreślono, że rokowania zbiorowe stanowią kluczowy motor napędowy lepszych warunków pracy, gwarantując uczciwe wynagrodzenia, rozsądne godziny pracy i bezpieczne miejsca pracy.

Wyrok Trybunału wzmacnia ten postulat, potwierdzając obowiązek państw członkowskich do stworzenia ram sprzyjających układom zbiorowych pracy, a w przypadku, gdy zasięg rokowań jest niższy niż 80%, do wprowadzenia planu działania na rzecz zwiększenia tego zasięgu.

Rezolucja KW EKZZ zawiera załącznik w postaci „skrzynki narzędziowej” (ETUC „toolbox”), oferującej konkretne mechanizmy prawne i polityczne do wdrożenia, w tym:

Udzielanie zamówień publicznych i subsydiów gospodarczych wyłącznie firmom, które akceptują i stosują układy zbiorowe pracy;
Wprowadzenie środków przeciwko zwalczaniu związków zawodowych i zapewnienie ochrony przed dyskryminacją dla przedstawicieli związków;
Umożliwienie rozszerzenia zakresu układów zbiorowych pracy na grupy dotychczas wykluczone, np. pracowników samodzielnie zatrudnionych i pracowników agencji pracy tymczasowej;
Zapewnienie związkom zawodowym dostępu do miejsc pracy (w tym dostępu cyfrowego) oraz zagwarantowanie wyłącznych korzyści dla członków związków zawodowych.

KW EKZZ przyjął jednogłośnie projekt rezolucji.

Posiedzenie KW EKZZ objęło także szereg strategicznych dokumentów, mających na celu kształtowanie przyszłej polityki i organizacji EKZZ.

KW EKZZ odbył strategiczną dyskusję na temat usług publicznych. Dyskusja koncentrowała się na uznaniu wysokiej jakości, powszechnych i opartych na prawach usług publicznych jako niezbędnego składnika odnowionej Umowy Społecznej dla pracowników w Europie. Podkreślono, że konieczne są znaczące inwestycje w usługi publiczne, a wkład organizacji członkowskich wykazał szerokie poparcie dla tego stanowiska, często z postulatem ponownej internalizacji usług wcześniej zleconych podmiotom zewnętrznym. Komitet Wykonawczy odbył strategiczną dyskusję na temat usług publicznych.
KW EKZZ podjął kluczowe decyzje w sprawie przygotowań do XVI Kongresu EKZZ w 2027 roku. Po rozważeniu propozycji od organizacji członkowskich, Prezydent i Sekretarz Generalna zarekomendowali, aby Kongres odbył się w Sztokholmie w dniach 4–6 maja 2027 r. Komitet Wykonawczy zatwierdził datę i miejsce Kongresu EKZZ. Przedstawiono szczegółową mapę drogową, która ma za zadanie sformułować wizję EKZZ dla Europy. Mapa obejmuje harmonogram prac komitetów przygotowawczych, spotkań statutowych oraz procesu zatwierdzania Manifestu Kongresowego EKZZ. KW EKZZ zatwierdził „mapę drogową” Kongresu EKZZ.
Zapowiedziano, że przyszły Manifest Kongresowy EKZZ na rok 2027 ma być tworzony bezpośrednio w oparciu o priorytety i wizję organizacji członkowskich. W tym celu organizacjom stowarzyszonym EKZZ zostaną przekazane do konsultacji kluczowe pytania dotyczące priorytetów pracowniczych, sprawiedliwości społecznej i wzmocnienia roli EKZZ. KW EKZZ przyjął do wiadomości ten dokument.

Komitet Wykonawczy omówił również i przyjął szereg ważnych projektów rezolucji, które mają określać priorytety działań EKZZ na najbliższe lata.

Projekt rezolucji („Perspektywa związkowa na produktywność”) kwestionuje narrację, według której niska produktywność jest problemem pracowników, sprzeciwiając się zwiększaniu jej kosztem praw, zdrowia i bezpieczeństwa siły roboczej. EKZZ jasno stwierdził, że rzeczywistymi motorami produktywności są inwestycje w ludzi, technologię i silną infrastrukturę publiczną, a luka w produktywności z USA wynika z chronicznych niedoinwestowań. Rezolucja domaga się ograniczenia wypłat dywidend, które podważają reinwestycje, oraz przekierowania zysków na wynagrodzenia i kwalifikacje. Produktywność musi być oparta na jakości społecznej, sprawiedliwej dystrybucji (w tym poprzez skrócenie czasu pracy bez utraty wynagrodzenia) i zrównoważeniu środowiskowym.

KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.

Wieloletnie ramy finansowe (dalej „WRF”) na lata 2028–2034: ochrona pracowników i promowanie inwestycji. Projekt rezolucji w sprawie WRF na lata 2028–2034 wyraża głębokie zaniepokojenie propozycjami Komisji Europejskiej dotyczącymi reformy, które zdaniem EKZZ redukują zasoby dostępne dla pracowników, podważają skuteczność polityki społecznej i osłabiają znaczenie dialogu społecznego.

Szczegółowe żądania rezolucji:

1. Wezwanie EKZZ do zwiększenia ogólnej skali budżetu UE i zapewnienia nowych zasobów własnych, aby umożliwić niezbędne inwestycje publiczne i społeczne.
2. Wzmocnienie praw pracowniczych i przestrzegania układów zbiorowych pracy w wykorzystaniu funduszy unijnych. EKZZ domaga się, aby wsparcie finansowe było uzależnione od przestrzegania unijnych norm społecznych i środowiskowych.
3. EKZZ wzywa do zapewnienia wystarczających funduszy na sprawiedliwą transformację, która musi być nadrzędnym celem, a nie tylko dodatkiem, we wszystkich programach WRF.
4. Dołączona mapa drogowa określa plan działań EKZZ na lata 2025–2027 w celu wpłynięcia na negocjacje WRF. Plan obejmuje powołanie doraźnej grupy roboczej (Ad-hoc working group) do koordynacji prac, monitorowania stanowisk państw członkowskich i opracowywania propozycji poprawek do regulacji związanych z WRF, a także ukierunkowane działania rzecznicze wobec kluczowych instytucji UE.

KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.

Zapewnienie uczciwej rekrutacji pracowników migrujących w UE. Projekt rezolucji nakreślił żądania europejskiego ruchu związkowego dotyczące polityki migracyjnej, koncentrujące się na uczciwej rekrutacji, równym traktowaniu i godnej pracy dla wszystkich pracowników migrujących. EKZZ zdecydowanie odrzucił proponowaną unijną pulę talentów. Rezolucja KW EKZZ wzywa do eliminacji opłat rekrutacyjnych dla pracowników, zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz zagwarantowania, że pracownicy mogą zgłaszać naruszenia praw pracowniczych bez obawy o deportację, w tym poprzez budowę „zapór ogniowych” między organami imigracyjnymi a inspekcjami pracy. KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.
EKZZ na rzecz skutecznej unijnej strategii walki z ubóstwem – projekt rezolucji wzywa do ustanowienia skutecznej unijnej strategii walki z ubóstwem, która będzie kompleksową ramą dla działań mających na celu eliminację ubóstwa. EKZZ podkreślił, że jej filarami powinny być: godne płace minimalne, wzmocnienie rokowań zbiorowych, odpowiednie wsparcie dochodowe oraz zapewnienie wysokiej jakości usług publicznych, w tym zdrowotnych i socjalnych. Związek wzywa do położenia szczególnego nacisku na walkę z ubóstwem pracujących. KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.
Egzekwowanie praw, promowanie równości: od dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń do nowej strategii równości płci – projekt rezolucji dotyczy przyszłych priorytetów EKZZ w zakresie równości płci i jest reakcją na obawy o utratę dynamiki tematu w agendzie Komisji Europejskiej, w obliczu rosnących tendencji do wycofywania się z polityk włączających.

Dyrektywa o przejrzystości wynagrodzeń

EKZZ wezwał do pełnej i prawidłowej transpozycji Dyrektywy o Przejrzystości Wynagrodzeń (Pay Transparency Directive).

Podkreślił, że jest to minimalny standard i domaga się skutecznych mechanizmów egzekwowania praw, takich jak:

1. organizowanie wspólnych ocen wynagrodzeń z udziałem związków zawodowych;
2. wprowadzenie odstraszających sankcji za nieprzestrzeganie przepisów;
3. zapewnienie, że tajemnica handlowa nie może być wykorzystywana do ukrywania dyskryminacji płacowej.

Nowa strategia równości płci (2026–2030)

Główny nacisk położono na potrzebę ustanowienia ambitnej, nowej strategii równości płci na lata 2026–2030. Strategia ta musi opierać się na wielowymiarowym podejściu, w tym:

1. Wprowadzenie celów zwiększania zasięgu rokowań zbiorowych w zakresie równych płac oraz eliminowania segregacji zawodowej i sektorowej;
2. Uznanie przemocy ze względu na płeć za ryzyko BHP oraz pilna ratyfikacja przez wszystkie państwa członkowskie Konwencji MOP nr 190;
3. Równowaga praca-życie prywatne: skuteczne egzekwowanie Dyrektywy Work-Life Balance (obejmującej płatne urlopy rodzicielskie, elastyczne formy pracy oraz prawo do odłączenia się).
4. Włączenie zasady budżetowania z perspektywy płci do zarządzania gospodarczego UE, monitorowanie funduszy WRF (2028-2034) oraz przeciwdziałanie środkom oszczędnościowym.

KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.

Projekt rezolucji „Nasze prawa, nasza Europa: w obronie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka” stanowi stanowczą obronę Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: „EKPCz”) i Trybunału w Strasburgu. EKZZ uznał obronę Konwencji za konieczność związkową w obliczu rosnących tendencji autorytarnych i ataków na niezawisłość sądownictwa w Europie.

Konwencja gwarantuje podstawowe prawa niezbędne dla funkcjonowania związków zawodowych. Szczególnie istotne jest prawo do wolności zgromadzeń i stowarzyszania się (art. 11), które Trybunał interpretuje jako ochronę prawa do tworzenia i wstępowania do związków zawodowych oraz podejmowania działań zbiorowych, w tym prawa do strajku. Konwencja gwarantuje także zakaz pracy przymusowej (art. 4).

Głównym żądaniem rezolucji jest, aby Unia Europejska podjęła pilne kroki w celu przystąpienia do EKPCz. EKZZ przypomniał, że Traktat z Lizbony (art. 6 TUE) ustanawia przystąpienie do Konwencji jako prawny obowiązek, a nie polityczną opcję. Przystąpienie do EKPCz jest według KW EKZZ kluczowe, ponieważ:

1. Zapewni, że wszystkie instytucje UE, w tym Trybunał Sprawiedliwości UE, będą podlegały weryfikacji zgodności ze standardami EKPCz;
2. Jest to niezbędne dla spójności i wiarygodności Europy, a także dla uzupełnienia luk w ochronie praw człowieka i praw związkowych.

KW EKZZ przyjął projekt rezolucji.

KW EKZZ podjął decyzję o przesunięciu debaty i głosowania nad kluczową Rezolucją w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu. Początkowo planowana na bieżący miesiąc, dyskusja nad stanowiskiem EKZZ odbędzie się podczas posiedzenia KW EKZZ w grudniu bieżącego roku.

Jak podkreśliła Sekretarz Generalna EKZZ, p. Esther Lynch, opóźnienie ma na celu zapewnienie wystarczającego czasu na precyzyjne sformułowanie stanowiska, które w pełni odzwierciedlałoby priorytety i oczekiwania pracowników w kontekście transformacji klimatycznej i społecznej.

Projekt rezolucji, który będzie przedmiotem grudniowej debaty, skoncentruje się na zagwarantowaniu, że transformacja ekologiczna będzie transformacją „sprawiedliwą”, stawiając na pierwszym miejscu prawa i dobrobyt pracowników.

Projekt Rezolucji KW EKZZ będzie wzywał instytucje Unii Europejskiej oraz państwa członkowskie UE do podjęcia działań w następujących obszarach:

Rams regulacyjnych chroniących pracowników i środowisko, w tym wdrożenie kompleksowego otoczenia regulacyjnego, które zapewni najwyższe standardy ochrony zarówno praw pracowniczych (w tym zdrowia i bezpieczeństwa), jak i środowiska naturalnego w trakcie całego procesu dekarbonizacji gospodarki;
Sprawiedliwego dostępu do funduszy i dodatkowych zdolności fiskalnych UE, w tym zapewnieniu sprawiedliwego i powszechnego dostępu do nowych europejskich funduszy wspierających dla wszystkich regionów, w tym tych najbardziej dotkniętych zmianami. EKZZ będzie chciał wezwać do utworzenia dodatkowych zdolności fiskalnych UE, z zastrzeżeniem silnych uwarunkowań społecznych, aby zagwarantować, że inwestycje doprowadzą do tworzenia wysokiej jakości, stabilnych miejsc pracy w godziwych warunkach zatrudnienia;
Rozwoju umiejętności i szkoleń we współpracy z partnerami społecznymi, w tym ustanowieniu konkretnych możliwości w zakresie przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji, które będą współtworzone i współzarządzane przez partnerów społecznych na wszystkich szczeblach, co jest niezbędne dla płynnego przejścia pracowników do nowych sektorów gospodarki.

Kolejne posiedzenie KW EKZZ oraz Komitetu Sterującego EKZZ zaplanowane jest na grudzień br.

Sporządził: Jan Polaczek, FZZ

Podziel się tym wpisem