FZZ krytycznie o projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok podczas sesji plenarnej Rady Dialogu Społecznego

W dniu 10 września 2026 r. w Centrum Partnerstwa Społecznego „Dialog” w Warszawie odbyło się posiedzenie Prezydium oraz posiedzenie plenarne Rady Dialogu Społecznego. Posiedzeniom przewodniczył Pan prof. dr hab. Jan Klimek, Przewodniczący Rady Dialogu Społecznego.

W posiedzeniu uczestniczyli członkowie RDS z ramienia Forum Związków Zawodowych, w tym Pani Dorota Gardias, Przewodnicząca FZZ, oraz Pan Jan Polaczek, Sekretarz Prezydium RDS z ramienia FZZ.

Obrady Prezydium RDS zostały rozszerzone o punkt dotyczący sytuacji w spółce PKP CARGO S.A. w restrukturyzacji, z uwzględnieniem związanych z nią zagrożeń społeczno-gospodarczych, ciągłości przewozów towarowych, stabilności zatrudnienia ponad 13 tysięcy pracowników Grupy oraz kwestii bezpieczeństwa i obronności państwa.

W ramach prac Prezydium RDS szczegółowo przeanalizowano wniosek Przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Ciepłowników w Polsce, Pana Sławomira Kapały, wniesiony za pośrednictwem Forum Związków Zawodowych, dotyczący podjęcia prac nad systemowymi zmianami w obszarze podatkowo-finansowym oraz prawa pracy. Przedstawiony wniosek dotyczył trzech kwestii socjalnych i podatkowych wpływających bezpośrednio na sytuację materialną pracowników. 

Pierwsza z nich dotyczy podwyższenia kwoty wolnej od podatku dochodowego od osób fizycznych dla świadczeń i zapomóg sfinansowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych z obecnej kwoty 1000 zł do wysokości 2000 zł rocznie oraz wprowadzenia mechanizmu jej corocznej waloryzacji w oparciu o wskaźnik wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Podkreślono przy tym, że obowiązujący limit zwolnienia w wysokości 1000 zł jest niewystarczający w warunkach narastających kosztów utrzymania i skumulowanej inflacji, a propozycje nawiązują do preferencyjnych rozwiązań funkcjonujących w okresie pandemicznym. 

Drugi postulat dotyczy podniesienia limitu odliczenia składek związkowych od dochodu w zeznaniu PIT z obecnych 840 zł do kwoty 1200 zł rocznie, również z uwzględnieniem zasady corocznej waloryzacji, co ma na celu zachowanie realnej wartości tej ulgi podatkowej w czasie. 

Trzeci element wniosku odnosił się do potrzeby usunięcia z obiegu prawnego nieaktualnego reliktu w postaci kwoty tzw. „najniższego wynagrodzenia” (760 zł), wynikającej z przepisów przejściowych art. 25 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, co wyeliminuje ewentualne wątpliwości interpretacyjne w aktach wykonawczych i uporządkuje system prawny. Jednogłośną decyzją Prezydium RDS wniosek został skierowany do dalszych szczegółowych prac w Zespole Problemowym RDS ds. budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych.

Następnie odbyło się posiedzenie plenarne Rady Dialogu Społecznego. 

Porządek obrad posiedzenia plenarnego przedstawiał się w sposób następujący:

1. Dyskusja dotycząca projektu ustawy budżetowej na rok 2027 oraz projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2027;
2. Dyskusja w sprawie skutków finansowych wdrożenia ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423) i przyznania dodatkowych środków finansowych z rezerwy celowej budżetu państwa na realizację przedmiotowej ustawy;
3. Sprawy różne.

W ramach pierwszego punktu porządku obrad posiedzenia plenarnego, poświęconego projektowi ustawy budżetowej na rok 2027 oraz towarzyszącej mu ustawie okołobudżetowej, głos zabrała Przewodnicząca Forum Związków Zawodowych Pani Dorota Gardias, przedstawiając stanowisko FZZ wobec prognozowanych wskaźników makroekonomicznych, planowanych wydatków sektora finansów publicznych oraz założeń polityki płacowej.

Przewodnicząca FZZ poinformowała o bliskim ukończeniu prac nad pełną oceną projektu budżetu i ogłosiła, że stanowisko Forum Związków Zawodowych jest negatywne. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że ustawa budżetowa nie stanowi odizolowanego dokumentu, lecz jest elementem szerszego łańcucha przyczynowo-skutkowego, na który składają się uwarunkowania społeczno-gospodarcze, polityczne oraz geopolityczne.

Przewodnicząca zwróciła uwagę na kluczowy kalendarz fiskalny, wskazując, że rok 2028 będzie punktem zwrotnym ze względu na upływ terminu korekty nadmiernego deficytu wyznaczonego przez Radę Unii Europejskiej, wygaśnięcie krajowej klauzuli wyjścia, koniec horyzontu planu budżetowo-strukturalnego oraz przewidywane wejście w życie systemu ETS2. W tym kontekście rok 2027 jawi się jako ostatni rok znanej dotychczas przestrzeni fiskalnej, a sam projekt budżetu został oceniony jako efekt zmarnowanych szans. Przewodnicząca przypomniała majowe stanowisko Rady Fiskalnej, która wskazywała na brak w założeniach rządowych ścieżki konsolidacji i działań sanacyjnych, co zbiegło się w czasie ze wstrzymaniem prac nad Strategią Rozwoju Polski. Zarzuciła przy tym, że budżet został skonstruowany pod kalendarz wyborczy, przesuwając trudne decyzje na rok 2028, w którym według prognoz rządowych realny wzrost spożycia publicznego ma wynieść zaledwie jeden procent. Zauważyła również, że choć słowo „strategiczny” pojawia się w uzasadnieniu projektu kilkadziesiąt razy, dokument nie znajduje oparcia w żadnej nadrzędnej strategii rozwoju.

Kolejny obszar krytyki dotyczył ujęcia w projektowanych dochodach państwa rozwiązań z pięciu ustaw podnoszących limit wydatków (na kwotę od 25 do 27,6 mld zł), z których najobszerniejsza trafiła do Rządowego Centrum Legislacji na niespełna dwa tygodnie przed przyjęciem budżetu. Przewodnicząca FZZ zaznaczyła, że rząd nie uwzględnił realnego ryzyka prezydenckiego weta, które przy odrzuceniu całego pakietu dochodowego uszczupliłoby dochody sektora o około 10 mld zł rocznie i obniżyło dopuszczalny limit wydatków w ramach stabilizującej reguły wydatkowej od 2028 roku. Wskazała, że margines pozostawiony przez rząd pod progiem 55% długu wynosi zaledwie 0,2 punktu procentowego (około 9 mld zł), co oznacza, że potencjalne weto przewyższyłoby ten bufor. Zwróciła przy tym uwagę na ostrzeżenia agencji ratingowej Fitch dotyczące ograniczonych możliwości kompensacyjnych oraz skrytykowała głęboką antykohabitację polityczną, nazywając relacje między rządem a prezydentem antyrozwojowymi, co w warunkach toczącej się za wschodnią granicą wojny stwarza istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa.

Omawiając prognozy makroekonomiczne, Dorota Gardias skrytykowała powierzchowne opisanie ryzyk w dokumentach rządowych. Zauważyła, że analiza skutków wojny w Ukrainie sprowadza się do dwóch prostych wariantów, a jedyne dostrzeżone ryzyko wariantu pokojowego ograniczono do masowego powrotu obywateli Ukrainy do swojego kraju, co stoi w sprzeczności z badaniami Narodowego Banku Polskiego. Wskazała również na pominięcie w analizach sytuacji gospodarczej kluczowych partnerów, takich jak Niemcy i Francja, a także na brak oszacowania kosztów wprowadzenia systemu ETS2, który według danych banku centralnego może zwiększyć inflację o około dwa punkty procentowe w 2028 roku.

W kwestiach płacowych Przewodnicząca FZZ wyraziła stanowczy sprzeciw wobec braku rewizji wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, który rząd pozostawił na poziomie 3%, odrzucając wspólne ustalenia i wniosek wszystkich trzech central związkowych o podwyżkę na poziomie 15%. Skontrastowała wyceniony przez rząd koszt postulowanych podwyżek (7,8 mld zł) z planowanym wzrostem samych kosztów obsługi długu publicznego, który między bieżącym a przyszłym rokiem ma wynieść aż 17 mld zł. Zarzuciła rządzącym brak strategicznego myślenia o odporności państwa oraz zwróciła uwagę, że prognozowane na lata 2028–2030 dalsze ograniczenie spożycia publicznego (do 0,4% i 0,2%) zgodnie z ustawą o finansach publicznych oznacza brak możliwości wzrostu płac w budżetówce w warunkach przekroczenia progu 55% PKB.

Przewodnicząca odniosła się także do wydatków społecznych i ochrony zdrowia. Zauważyła, że Polska nie prowadzi ewaluacji skutków dystrybucyjnych transferów socjalnych, mimo zaleceń Komisji Europejskiej. Przywołała ostatnie niezależne badania programu 500+ z 2019 roku, z których wynikało, że do najuboższych trafiało jedynie 37% środków, podkreślając, że od tego czasu wydatki na ten cel wzrosły o 60% bez jakiejkolwiek ponownej oceny ich efektywności. W kontekście ochrony zdrowia wskazała na iluzoryczność wskaźnika 7% PKB, który odnosząc się do PKB sprzed dwóch lat, realnie przekłada się na zaledwie około 6,2% obecnego PKB. Skutkiem tego jest ogromna luka finansowa, wyrównywana przez obywateli, którzy w samym 2024 roku wydali prywatnie na leczenie ponad 64 mld zł.

Podsumowując swoje wystąpienie, Pani Dorota Gardias stwierdziła, że w całym uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej brakuje ujęcia inwestycji w PKB oraz jakichkolwiek inicjatyw mogących stanowić nowy silnik wzrostu gospodarczego. Przedstawiony budżet charakteryzuje się deficytem, którego nie można nazwać strategicznym czy rozwojowym, lecz deficytem będącym konsekwencją braku przemyślanej wizji i ekspozycją państwa na ryzyka.

W drugim punkcie obrad posiedzenia plenarnego wypowiedź przedstawił Pan Jan Polaczek, Sekretarz Prezydium RDS z ramienia FZZ, odnosząc się do skutków finansowych wynikających z wejścia w życie nowelizacji Kodeksu pracy z dnia 26 września 2025 r. oraz kwestii uruchomienia rezerwy celowej budżetu państwa. Pan Polaczek zwrócił uwagę na znaczny zakres nowych obowiązków i obciążeń finansowych nakładanych przez zmienione przepisy na podmioty sektora finansów publicznych oraz jednostki samorządu terytorialnego. Zaznaczył, że brak odpowiedniego, przewidywalnego wsparcia finansowego ze strony państwa może skutkować wystąpieniem istotnych barier i napięć budżetowych w jednostkach wykonawczych i instytucjach realizujących nowe zadania. Wskazał przy tym, że przekazanie dodatkowych środków ze specjalnie przeznaczonej na ten cel rezerwy celowej budżetu państwa stanowi niezbędny mechanizm osłonowy, gwarantujący stabilność finansową jednostkom wdrażającym ustawę oraz zabezpieczający realną płynność przy realizacji nowych świadczeń i wymogów prawnych wynikających z zaktualizowanego Kodeksu pracy.

Kolejne posiedzenie Prezydium RDS oraz posiedzenie plenarne zaplanowano na połowę października br.