Stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232), trzy reprezentatywne centrale związkowe stanęły na stanowisku, że wzrost w 2027 roku powinien wynosić nie mniej niż:

• 11,0% – wzrost wynagrodzeń w gospodarce narodowej;
• 15,0% – wzrost wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej;
• 8,2% – wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę (o 394 zł, do wysokości co najmniej 5200 zł brutto);
• średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług w 2026 roku, zwiększony o co najmniej 50% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia za pracę w roku 2026 – wskaźnik waloryzacji emerytur i rent (art. 89 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2025 r. poz. 1749).

Założenia rządowe i pole negocjacyjne

Wspólna propozycja trzech central jest odpowiedzią na przyjęte 28 kwietnia 2026 r. przez Radę Ministrów Wieloletnie Założenia Makroekonomiczne na lata 2026–2030 (WZM), które stanowią podstawę do prac nad projektem ustawy budżetowej na 2027 rok. W dokumencie tym strona rządowa założyła w 2027 roku wzrost wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na poziomie 2,5% – odpowiadającym prognozowanej średniorocznej inflacji. Formalna propozycja strony rządowej w trybie procedury określonej w ustawie o Radzie Dialogu Społecznego pojawi się dopiero w czerwcu, jednak kierunek myślenia strony rządowej został w WZM wyraźnie zarysowany.

Kontynuacja tego kierunku oznaczałaby w 2027 roku trzeci z rzędu rok, w którym wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej zatrzymuje się na poziomie samej inflacji: 2025 (4,1% przy CPI 3,7%), 2026 (3,0% przy CPI 3,0%), 2027 (założenie WZM 2,5% przy CPI 2,5%). Wyłom w niekorzystnym trendzie stanowił rok 2024, w którym średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej został ustalony na poziomie 120%, a w przypadku nauczycieli kwota bazowa wzrosła o 30% (33% dla nauczycieli początkujących). Działania te – choć istotne – miały charakter jednorazowy i nie zostały powtórzone w kolejnych latach. Propozycja na 2027 rok rysująca się w WZM kontynuuje linię z lat 2025–2026.

Pięć lat asymetrii czyli państwo polskie vs reszta rynku pracy

W ujęciu pięcioletnim, tj. w latach 2020–2025, wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej realnie obniżyły się o około 6,8%. W tym samym okresie minimalne wynagrodzenie za pracę osiągnęło realny wzrost o 56,6%, a przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej – o 38,6% (wyliczenia FZZ na podstawie danych GUS i ustaw budżetowych).

Skala tej asymetrii nie jest efektem koniunktury rynkowej ani naturalnej dywergencji branżowej. Jest następstwem systemowych decyzji państwa polskiego jako pracodawcy: zamrożenia wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej w latach 2021–2022, niewystarczających podwyżek w 2023 roku w warunkach dwucyfrowej inflacji, jednorazowej korekty w 2024 roku oraz powrotu od 2025 roku do polityki wskaźnika ustalanego na poziomie samej inflacji. Minimalne wynagrodzenie za pracę i przeciętne wynagrodzenie w gospodarce kształtowały się w tym samym okresie w oparciu o inne mechanizmy – odpowiednio: ustawowe minimum wzrostu i dynamikę rynku pracy w sektorze prywatnym – co pozwoliło im istotnie wyprzedzić inflację. Konsekwencją tej asymetrii jest postępująca utrata konkurencyjności płacowej sektora finansów publicznych wobec sektora prywatnego, narastający odpływ wykwalifikowanych kadr oraz zatarcie relacji wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

Niedoszacowana ścieżka inflacji

Krytyczne pytanie pod adresem WZM dotyczy realności prognozowanej w nich średniorocznej inflacji. Zgodnie z przyjętymi 28 kwietnia 2026 r. założeniami, średnioroczna inflacja CPI w 2026 i 2027 roku miałaby wynieść 2,5%. Scenariusz ten – co potwierdza Rada Fiskalna w swojej opinii z 12 maja 2026 r. – nie uwzględnia konsekwencji wojny na Bliskim Wschodzie i zamknięcia cieśniny Ormuz, mimo że konflikt rozpoczął się jeszcze przed przyjęciem dokumentu i prace nad WZM trwały ponad miesiąc po jego wybuchu. Rada Fiskalna stwierdza wprost, że ścieżka inflacji w WZM jest niedoszacowana, zwłaszcza na 2026 rok, a zaniżona ścieżka inflacji prowadzi do zbyt optymistycznych założeń dotyczących ścieżki stóp procentowych i kosztu kapitału.

Ocenę tę potwierdzają niezależni ekonomiści. Credit Agricole zrewidował prognozę średniorocznej inflacji CPI na 2026 r. z 2,2% do 3,9%. BOŚ w scenariuszu bazowym zakłada, że inflacja CPI w 2026 r. nie przekroczy trwale 3,5%, a powrót w okolice celu NBP nastąpi dopiero w połowie 2027 r. – pod warunkiem udrożnienia cieśniny Ormuz. Forum Związków Zawodowych podziela tę ocenę. Forum stoi na stanowisku, że prognozowana inflacja w 2027 roku, podobnie jak w roku bieżącym, będzie wyższa od założeń przyjętych w WZM. Oznacza to, że wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na poziomie 2,5% w praktyce nie zapewni nawet zachowania realnej wartości wynagrodzeń, lecz przyniesie ich obniżenie.

Odporność państwa nie jest wyłącznie sumą wydatków na obronność

W Opinii do projektu ustawy budżetowej na 2026 rok Forum Związków Zawodowych szczegółowo opisało, dlaczego polityka wynagrodzeń w sektorze finansów publicznych jest nierozerwalnie związana z kategorią odporności państwa. Stanowisko to zachowuje pełną aktualność w odniesieniu do propozycji na 2027 rok.

Obronność nie może być wyspowym obszarem zarządzania odpornością państwa. Państwa frontowe NATO o podobnym do Polski położeniu geopolitycznym budują swoje strategie bezpieczeństwa w oparciu o koncepcję obrony powszechnej, w której kluczową rolę odgrywa nie tylko siła militarna, ale przede wszystkim spójność społeczna oraz sprawność całej administracji i służb publicznych. Finlandia rozwinęła koncepcję bezpieczeństwa całościowego, zakładającą, że w czasie kryzysu każdy resort administracji publicznej ma precyzyjnie określone zadania, a fundamentem skutecznego działania państwa jest wysokie zaufanie obywateli. Estonia, Łotwa i Litwa wdrażają koncepcje obrony powszechnej, kładąc nacisk na współpracę międzysektorową i budowanie kultury gotowości. W przypadku konfrontacji z dezinformującym i destabilizującym przeciwnikiem zaangażowani nie będą wyłącznie żołnierze i sprzęt wojskowy. Każdy, kto pracuje na rzecz efektywności państwa polskiego – pracownicy sektora finansów publicznych, w tym państwowej sfery budżetowej – odgrywa rosnącą rolę w przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym, dezinformacji oraz zarządzaniu kryzysami. Wszystkie te elementy konstruują polską odporność. Państwo odporne to konstrukcja oparta o wykwalifikowaną, zmotywowaną strukturę służb i pracowników, gotowych do podejmowania ryzyka i działań na rzecz bezpieczeństwa obywateli.

W tym kontekście utrzymywanie wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na poziomie prognozowanej inflacji – w warunkach, w których sama inflacja jest niedoszacowana – nie jest oszczędnością. Jest decyzją, która pogłębia erozję kadrową w obszarach kluczowych z punktu widzenia odporności państwa. Skala wydatków na obronność w 2026 roku, sięgająca 200 mld zł i 4,81% PKB, oraz dalsza dynamika tych wydatków w kolejnych latach, nie tworzy synergii z całym systemem polityk publicznych, jeżeli równolegle nie następuje odbudowa zdolności kadrowych sektora finansów publicznych.

Minimalne wynagrodzenie: cztery wymiary uzasadnienia

Postulat wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2027 roku o 8,2% – do co najmniej 5200 zł brutto – osadza się w czterech wzajemnie powiązanych wymiarach.

Realna siła nabywcza. Obowiązująca od 1 stycznia 2026 r. płaca minimalna w wysokości 4806 zł brutto oznacza, w warunkach faktycznej inflacji, zerowy wzrost siły nabywczej. W otoczeniu, w którym ścieżka inflacji założona w WZM jest – jak wskazują Rada Fiskalna i niezależne ośrodki analityczne – niedoszacowana, każde rozwiązanie utrzymujące wzrost minimalnego wynagrodzenia w pobliżu samego CPI prowadzi nie do stabilizacji, lecz do realnej erozji najniższych dochodów. Postulat 8,2% to wskaźnik osadzony w realistycznej projekcji wzrostu cen, pozwalający na faktyczne odbudowanie siły nabywczej tej kategorii wynagrodzeń.

Relacja do przeciętnego wynagrodzenia. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej wskazuje wartość referencyjną adekwatności na poziomie 55% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Trybunał Sprawiedliwości UE w listopadzie 2025 r. oddalił skargę Danii i utrzymał dyrektywę w mocy. Utrzymanie relacji minimalnego wynagrodzenia do przeciętnego w okolicach wartości referencyjnej wskazanej w dyrektywie jest zobowiązaniem, którego strona rządowa nie może traktować selektywnie. Postulat 8,2% wpisuje się w zachowanie tej relacji w warunkach kontynuowanej dynamiki wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

Godność pracy i struktura kosztów. W debacie publicznej powtarzany jest argument, że wzrost minimalnego wynagrodzenia stanowi nieproporcjonalne obciążenie dla przedsiębiorców. Dane Eurostatu rozstrzygają tę kwestię jednoznacznie. W 2024 roku godzinowe koszty pracy w Polsce wyniosły 17,3 euro wobec średniej unijnej 33,5 euro – Polska znalazła się wśród krajów UE o najniższych godzinowych kosztach pracy (tańsze były wyłącznie Bułgaria, Rumunia, Węgry, Łotwa, Litwa i Grecja). W tym samym okresie ceny energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi należały do najwyższych w Unii Europejskiej, a udział podatków i opłat w cenie energii dla tej grupy odbiorców w drugiej połowie 2024 roku wyniósł w Polsce 36,9% – najwyższy w UE (średnia UE: 15,9%, dane Eurostatu). Wysokie koszty prowadzenia działalności w Polsce nie wynikają zatem z kosztów pracy, lecz z wieloletnich zaniedbań inwestycyjnych, w szczególności w obszarze energetyki. Przerzucanie ciężaru kosztów funkcjonowania przedsiębiorstw na najsłabiej zarabiających jest rozwiązaniem zarówno nieskutecznym ekonomicznie, jak i niedopuszczalnym z punktu widzenia podstawowej zasady godności pracy.

Konsumpcja jako napęd gospodarki. Same Wieloletnie Założenia Makroekonomiczne na lata 2026–2030 wskazują konsumpcję prywatną – obok inwestycji – jako jeden z głównych motorów wzrostu PKB w 2026 roku. Konsumpcja prywatna jest możliwa jedynie wówczas, gdy gospodarstwa domowe dysponują realną siłą nabywczą. Najsłabiej zarabiający w największym stopniu spożytkowują swoje dochody na konsumpcję bieżącą, a nie na akumulację oszczędności. Wzrost minimalnego wynagrodzenia – w skali odpowiadającej realnej inflacji i z zachowaniem relacji do przeciętnej – nie jest zatem obciążeniem gospodarki, lecz jednym z mechanizmów podtrzymujących dynamikę popytu wewnętrznego, na której opiera się prognozowany przez rząd wzrost gospodarczy.

Postulat planowania wieloletniego

Wspólna propozycja FZZ, NSZZ „Solidarność” i OPZZ stanowi punkt wyjścia do dalszych prac w ramach Rady Dialogu Społecznego. Strona pracowników oczekuje merytorycznej dyskusji, opartej na realistycznych założeniach makroekonomicznych, oraz odejścia od dotychczasowej praktyki, w której wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej ustalany jest w trybie jednostronnym, w cyklu rocznym, bez wieloletniej perspektywy.

FZZ konsekwentnie postuluje przejście do strategicznego, wieloletniego planowania wzrostu wynagrodzeń w sektorze finansów publicznych. Pracownicy sektora finansów publicznych, w tym państwowej sfery budżetowej, mają prawo do przewidywalności swojej sytuacji dochodowej w perspektywie dłuższej niż jeden rok budżetowy. Skokowe, incydentalne działania podwyżkowe nie rozwiążą systemowych problemów kadrowych w obszarach, których wydolność stanowi fundament odporności państwa.

Artykuł Wspólna propozycja FZZ, NSZZ „Solidarność”, OPZZ ws. wzrostu w 2027 r.: wynagrodzeń w gospodarce narodowej, w tym w państwowej sferze budżetowej, minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

Gościem specjalnym posiedzenia był Sekretarz Generalny FZZ, Bogusław Studencki.

Dialog społeczny i sytuacja w branżach

Spotkanie otworzył Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego FZZ woj. śląskiego, Jacek Zając, który przedstawił szczegółowe sprawozdanie z działalności Prezydium ZW za okres od października ubiegłego roku. Ważnym punktem jego wystąpienia było omówienie bieżących prac i wyzwań stojących przed Wojewódzką Radą Dialogu Społecznego (WRDS) w Katowicach – kluczowej platformy dla regionalnych negocjacji pracowniczych.

Posiedzenie było także przestrzenią do wymiany informacji z pierwszej linii działalności związkowej. Przedstawiciele poszczególnych branż zrzeszonych w śląskim ZW zrelacjonowali aktualną sytuację w swoich sektorach, zwracając szczególną uwagę na najpilniejsze problemy, z jakimi na co dzień mierzą się pracownicy.

Nie dla likwidacji Koksowni Jadwiga!

W odpowiedzi na niepokojące sygnały z rynku pracy, Zarząd Wojewódzki podjął zdecydowane kroki. Podczas obrad przyjęto oficjalne stanowisko popierające sprzeciw Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność`80” wobec planów likwidacji Koksowni Jadwiga w Zabrzu. To jasny sygnał, że śląskie struktury FZZ solidarnie stają w obronie każdego miejsca pracy i sprzeciwiają się decyzjom uderzającym w bezpieczeństwo zatrudnienia w regionie.

Kierunek: VII Kongres FZZ

Ważnym elementem mysłowickiego spotkania było wystąpienie Sekretarza Generalnego FZZ, Bogusława Studenckiego. Tematem jego prelekcji były kwestie strukturalne i organizacyjne związane z centralą. Sekretarz Generalny przedstawił zgromadzonym zasady wyboru delegatów oraz harmonogram przygotowań do VII Kongresu Forum Związków Zawodowych, który zaplanowany jest na styczeń 2027 roku. Nadchodzący Kongres wytyczy nowe kierunki i cele dla całej naszej organizacji na kolejne lata.

Artykuł Posiedzenie ZW FZZ woj. śląskiego w Mysłowicach. O czym dyskutowali nasi działacze na Śląsku? pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

W dniach 11-14 maja 2026 r. delegacja liderek Forum Związków Zawodowych wzięła udział w zagranicznej wizycie studyjnej w Genewie w Szwajcarii. Głównym celem wyjazdu była obserwacja pracy i konsultacje z ekspertami Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP/ILO) – wyspecjalizowanej agencji ONZ odpowiedzialnej za wypracowywanie międzynarodowych standardów pracy.

W skład delegacji FZZ weszły: Dorota Ronek (Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych), Renata Zuterek (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Straży Granicznej), Justyna Mroczko (Ogólnopolski Międzyzakładowy Związek Zawodowy „Razem”) oraz tłumacz Jan Polaczek. 

System nadzorczy i wyzwania cyfryzacji. Spotkania w ILO ACTRAV

Podczas wizyty odbyły się intensywne konsultacje i panele eksperckie w siedzibie ILO ACTRAV (Biuro ds. Działalności Pracowniczej Międzynarodowej Organizacji Pracy). W spotkaniach z delegacją FZZ uczestniczyli przedstawiciele MOP: Rafael Peels, Melanie Jeanroy oraz Sergejus Glovackas.

Z genewskich obrad płyną istotne wnioski dla polskiego ruchu związkowego:

• zrozumienie mechanizmów nadzorczych MOP (m.in. roli Komitetu Wolności Związkowej) pozwala polskim liderom na podniesienie rangi argumentacji w dialogu z rządem, opierając ją na międzynarodowych zobowiązaniach państwa.
• Nowoczesny ruch związkowy musi zachowywać równowagę pomiędzy tradycyjną walką o prawa pracownicze a nowymi wyzwaniami gospodarki cyfrowej (inicjatywa „Trade Unions in balance”).
• Lider związkowy ewoluuje z funkcji roszczeniowej w kierunku bycia stabilizatorem społecznym, co jest szczególnie istotne w czasach napięć geopolitycznych i gospodarczych.

W trakcie spotkań liderki FZZ zaprezentowały także polską perspektywę, przedstawiając prezentacje pt. „Rola lidera związkowego w Polsce”.

Dialog społeczny, AI i postulat odpolitycznienia

Istotnym elementem wizyty były warsztaty poświęcone wpływowi nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja (AI) oraz praca zdalna, na dialog społeczny. Wnioski z tych paneli wyraźnie wskazują, że polski dialog społeczny na poziomie krajowym powinien zostać odpolityczniony i opierać się na twardych danych makroekonomicznych.

Liderki FZZ wskazały, że współczesny związkowiec musi stać się animatorem dialogu, który nie tylko potrafi wyrażać sprzeciw, ale również skutecznie wykorzystuje kompetencje miękkie – negocjacje i mediacje – by znajdować wspólny mianownik dla interesów różnych stron. 

Przedstawicielki FZZ podkreślały także, że lider reprezentujący np. sektor międzyzakładowy musi pełnić rolę sprawnego nawigatora interesów branżowych, łączącego interesy pracowników z wielu branż.

Filary i rekomendacje dla polskiego ruchu związkowego

Na podstawie obserwacji i warsztatów przeprowadzonych w MOP, sformułowano konkretne rekomendacje do wdrożenia w ramach FZZ:

• należy wprowadzić zaawansowane szkolenia z zakresu mediacji, by liderzy mogli efektywnie zarządzać konfliktami w zakładach pracy i na poziomie branżowym, zgodnie ze standardami MOP.
• Liderzy w procesie opiniowania ustaw i monitorowania prawa powinni aktywnie powoływać się na dyrektywy UE oraz konwencje MOP, co istotnie wzmocni pozycję merytoryczną FZZ.
• Niezbędna jest adaptacja nowoczesnych kanałów komunikacji do walki z dezinformacją uderzającą m.in. w służby publiczne i sektor medyczny, a także do mobilizacji i edukacji członków związku.
• Należy dążyć do włączenia strony społecznej w dyskusje nad strategiami bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego państwa już na wczesnym etapie przed-legislacyjnym.

Wizyta studyjna została zrealizowana w ramach ogólnopolskiego projektu „Wzmocnienie potencjału liderów Forum Związków Zawodowych w zakresie polityk publicznych, stanowienia i monitorowania prawa oraz udziału w gremiach dialogu społecznego” (Numer Projektu: FERS.04.03-IP.06-0012/24).

Artykuł Globalne przywództwo i standardy MOP. Liderki FZZ z wizytą studyjną w Genewie pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

Strona społeczna zwróciła uwagę, że pomimo upływu ponad dwóch lat od wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2023 r. (sygn. K 17/19), do chwili obecnej nie wprowadzono zmian legislacyjnych wykonujących orzeczenie TK dotyczące zasad rekompensaty za służbę ponadnormatywną funkcjonariuszy Straży Granicznej. Podkreślono, że obecne przepisy pozostają niezgodne z Europejską Kartą Społeczną, co prowadzi do narastającej niepewności prawnej oraz konieczności indywidualnego dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy.

Związki zawodowe podkreśliły również, że funkcjonariusze — ze względu na specyfikę służby — nie mają możliwości korzystania z alternatywnych form opodatkowania dostępnych w części sektora prywatnego, i w związku z tym postulują podniesienie drugiego progu podatkowego PIT.

Strona związkowa zaproponowała ponadto wypracowanie rozwiązań umożliwiających zwolnienie z opodatkowania części świadczeń związanych ze służbą, w tym rekompensaty za przedłużony czas służby.

Przedstawiciele Ministerstwa Finansów poinformowali, że do 15 czerwca br. rząd przedstawi Radzie Dialogu Społecznego propozycje kluczowych wskaźników makroekonomicznych stanowiących fundament pod projekt budżetu na rok następny oraz propozycje dotyczące płac. Zespół zapowiedział kontynuowanie prac nad kwestią podwyżek uposażeń oraz wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2023 r.

W trzecim punkcie porządku obrad przedstawiono argumenty uzasadniające wprowadzenie świadczenia mieszkaniowego dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Wszystkie organizacje związkowe uczestniczące w posiedzeniu jednogłośnie poparły tę inicjatywę. Podjęto decyzję o przyjęciu Stanowiska Strony pracowników i Strony pracodawców Doraźnego Zespołu ds. służb mundurowych w sprawie wprowadzenia dodatku mieszkaniowego dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

Stronę rządową reprezentowali przedstawiciele Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Materiał opracowało Biuro Zarządu Głównego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Straży Granicznej, 

Artykuł O zmianach w systemie podatkowym podczas posiedzenia Doraźnego Zespołu ds. służb mundurowych RDS pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

W dniach 27-30 kwietnia 2026 r. delegacja liderów Forum Związków Zawodowych wzięła udział w zagranicznej wizycie studyjnej w Finlandii. Głównym celem wyjazdu do Helsinek była obserwacja fińskiego modelu przywództwa związkowego, mechanizmów „bezpieczeństwa totalnego” oraz transfer najlepszych praktyk w zakresie stanowienia prawa i polityk publicznych.

Delegację FZZ reprezentowali: Pani Joanna Stec-Trzpil (Związek Zawodowy Pracowników Policji), Pan Marcin Kolasa (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Straży Granicznej), Pan Dariusz Czech (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – 80) oraz Pan Jan Polaczek w roli tłumacza.

Siła układów zbiorowych i ekspertów. Wnioski ze spotkania z STTK

Intensywne, 8-godzinne rozmowy z przedstawicielami Fińskiej Konfederacji Związków Pracowników Wykwalifikowanych (STTK) ukazały kluczowe różnice między rynkiem polskim a nordyckim. W Finlandii system stabilizują powszechnie wiążące, sektorowe rokowania zbiorowe, a poziom pokrycia nimi przekracza 80%. Co ciekawe, w modelu tym partnerzy społeczni bronią swojej autonomii, nie wprowadzając ustawowej płacy minimalnej.

Z fińskich doświadczeń płyną konkretne rekomendacje:

• Z uwagi na poziom uzwiązkowienia w Polsce (ok. 9-10%), krajowi liderzy związkowi muszą kłaść znacznie większy nacisk na monitoring legislacyjny i wywieranie presji na decydentów politycznych.
• Skuteczny lider nie musi być specjalistą w każdej dziedzinie, ale powinien opierać się na wsparciu wyspecjalizowanych zespołów analitycznych, które w czasie rzeczywistym monitorują regulacje unijne i krajowe.
• Związki zawodowe muszą budować silną i dwukierunkową komunikację, tworząc tarczę informacyjną chroniącą pracowników przed dezinformacją wymierzoną w służby publiczne.

„Bezpieczeństwo Totalne” i innowacyjny postulat FZZ

Kluczowym punktem wizyty był briefing z Dyrektorem Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Dostaw (NESA), Katri Liekkilą. W fińskiej strategii „Bezpieczeństwa Totalnego” odporność narodowa opiera się na synergii sektora publicznego, prywatnego oraz kapitału społecznego i zaufania do instytucji. Państwo dysponuje m.in. schronami dla 65% populacji (w miastach niemal dla 100%) oraz rezerwami żywności, leków i paliw na okres od 3 do 6 miesięcy.

W fińskim modelu państwa związki zawodowe są traktowane jako strategiczny gwarant ciągłości działania usług publicznych w czasie kryzysu. Omawiając te kwestie, delegacja FZZ sformułowała na miejscu przełomowy postulat:

• Najnowocześniejsze systemy uzbrojenia są bezużyteczne bez odpowiednio zmotywowanych i kompetentnych kadr.
• FZZ domaga się uznania wzmocnienia potencjału kadrowego sektora finansów publicznych za nieodłączny element potrzeb obronnych państwa.
• Środki na podnoszenie wynagrodzeń w służbach kluczowych dla odporności powinny pochodzić także z budżetu na obronność.
• Przedstawiciele pracowników muszą brać udział w dyskusjach o anatomii wydatków państwowych już na etapie planowania strategii bezpieczeństwa państwa.

Kierunki dla polskiego ruchu związkowego

Obserwacje z Finlandii wskazują jasno: ruch związkowy musi ewoluować w stronę silniejszej profesjonalizacji i włączenia się w dyskusję o obronności kraju w strukturach NATO. Przed liderami stoją nowe zadania:

• Nabywanie wiedzy z zakresu makroekonomii i strategii obronnych.
• Zmiana strategii rekrutacyjnej skierowanej do młodego pokolenia, z naciskiem na prestiż służby publicznej w erze zagrożeń hybrydowych.
• Pełnienie roli stabilizatora łączącego interesy różnych branż, od służb mundurowych po publiczną ochronę zdrowia.

Spotkania zostały zrealizowane w ramach ogólnopolskiego projektu „Wzmocnienie potencjału liderów Forum Związków Zawodowych w zakresie polityk publicznych, stanowienia i monitorowania prawa oraz udziału w gremiach dialogu społecznego” (Numer Projektu: FERS.04.03-IP.06-0012/24), współfinansowanego ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.

Artykuł Fińska lekcja „bezpieczeństwa totalnego”. Liderzy FZZ z wizytą studyjną w Helsinkach pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

Dyrektywa o jawności płac: koniec ery domysłów

Głównym punktem debaty była unijna dyrektywa o jawności wynagrodzeń, która zacznie obowiązywać od 7 czerwca. Eugeniusz Muszyc, reprezentujący Forum Związków Zawodowych, podkreślił, że nowe przepisy mają na celu wprowadzenie zasady „równa płaca za tę samą pracę” bez „tajnych tabel w Excelu”.

Przewodniczący wyjaśnił, że zmiany te realnie wzmocnią pozycję negocjacyjną pracowników:

• kandydaci dowiedzą się o widełkach płacowych jeszcze przed rozmową rekrutacyjną,
• pracownicy zyskają prawo do informacji o średnich zarobkach na podobnych stanowiskach,
• pensja przestanie być tematem tabu, a stanie się standardową informacją, taką jak wymiar urlopu czy przerwa śniadaniowa.

Muszyc barwnie porównał dotychczasowe praktyki pracodawców do „tajnego przepisu na Coca-Colę”, który dzięki unijnym regulacjom wreszcie musi zostać ujawniony.

Rola związków zawodowych: „Szczęsny w bramce”

W obliczu nowych przepisów, Eugeniusz Muszyc widzi kluczową rolę dla organizacji związkowych w pilnowaniu uczciwości pracodawców. Przewiduje on, że niektóre firmy mogą próbować stosować „triki i uniki”, by ominąć jawność. Wykorzystując analogię sportową, Muszyc stwierdził na antenie Radia Białystok, że związki zawodowe muszą być jak Wojciech Szczęsny w bramce – wyłapywać wszystkie „karne” i nieprawidłowości serwowane przez nieuczciwy biznes.

Kryzys zaangażowania: 7% to alarm dla rynku pracy

Podczas audycji przywołano niepokojące wyniki badań, z których wynika, że tylko 7% Polaków angażuje się w pełni w swoją pracę, co jest wynikiem znacznie poniżej średniej unijnej. Zdaniem Muszyca tak niski poziom satysfakcji to „wyraźny sygnał zgrzytu” w relacjach pracowniczych.

Jako główne bariery budowania lojalności wymienił:

1. Niskie wynagrodzenia, często na poziomie płacy minimalnej.
2. Brak stabilności i niedostateczny dialog społeczny.
3. Brak należytego szacunku dla pracownika.

„Rynek pracy przypomina w tej chwili starą maszynę, która jeszcze działa, ale bez silnego serwisu długo nie pociągnie” – ostrzegał Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego FZZ. Dodał przy tym, że związkowcy zawsze popierają dobrych pracodawców, ale wobec tych „złych” będą wyciągać konsekwencje prawne.

Artykuł Eugeniusz Muszyc na antenie Radia Białystok o jawności płac pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.

Artykuł Rząd opublikował Wieloletnie Założenia Makroekonomiczne na lata 2026-2030 pochodzi z serwisu FZZ | Forum Związków Zawodowych.