email: biuro@fzz.org.pl
tel: (+48) (22) 628 73 75
Logo Forum Zwiazkow Zawodowych

Forum Związków Zawodowych

Koszty pracy a ochrona ubezpieczeniowa

W dniu 14 września 2018 r. w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie odbyła się konferencja w ramach V Forum Współpracy nt. „Między kosztami pracy a ochroną ubezpieczeniową: perspektywa przedsiębiorców i dylemat państwa”. W konferencji z ramienia FZZ uczestniczyli: członek Rady Nadzorczej ZUS Józef Ryl i członek Prezydium FZZ Krzysztof Małecki.

V Forum Współpracy otwarła Prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska, która wskazała na wprowadzone rozwiązania ustawowe obniżające obciążenia składkowe przedsiębiorców. Dużym osiągnieciem było uchwalenie Konstytucji dla Biznesu, a także od 30 kwietnia 2018 r. ulga dla działalności nierejestrowanej nie przekraczającej dochodu w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia, czy ulga na start w opłacaniu tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 319,94 zł. przez pierwsze 6 miesięcy od rejestracji działalności. Od 1 stycznia 2019 r. wejdą w życie przepisy tzw. Małego ZUS, kiedy przedsiębiorca przez 24 miesiące będzie opłacał składki na ubezpieczenia społeczne od preferencyjnej podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Ulga dla przedsiębiorców była także wprowadzona od 1 stycznia 2018 r. e-składka, która zrewolucjonizowała wpływy do FUS – obecnie jest to 174 mld. zł. tj. o 10% więcej niż w analogicznych okresie 2017 r. Obecnie FUS pokrywa w 80% wypłacane świadczenia, co również jest pozytywnym rekordem Zakładu, przez co dotacja z budżetu państwa może być niższa. Pani Prezes podkreślała, że ulgi są odciążeniem dla przedsiębiorców, ale należy wziąć pod uwagę fakt, że od wysokości składek zależy wysokość przyszłej emerytury, ale także świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu choroby i macierzyństwa. Przed Zakładem jeszcze dwa duże zadania e-ZLA i e-Akta, które również ułatwią życie przedsiębiorcom.

Gościem V Forum Współpracy była także Minister Przedsiębiorczości i Technologii Jadwiga Emilewicz, która również mówiła o preferencjach dla przedsiębiorców a systemem ubezpieczeń społecznych. Przyznała, że wprowadzenie tzw. Małego ZUS jest pewnym rodzajem rozszczelnienia systemu opartym na kryteriach dochodowych. Wymieniła zalety Konstytucji dla Biznesu, która zawarła dotychczasowe 5 ustaw i zmieniła ponad 160 innych aktów prawnych. Pochwaliła się ostatnią decyzją Rady Ministrów, że uchwalenie jednej ustawy musi pociągać za sobą uchylenie innej ustawy, co ma na celu ograniczenie inflacji prawa, tak krytykowanej przez przedsiębiorców. Obecnie do konsultacji skierowany jest projekt w zakresie zatorów płatniczych – obciążenie podatkowe po wpłynięciu zapłaty za fakturę oraz konsultowana reforma prawa zamówień publicznych.

Następnie zostały przedstawione trzy prezentacje przedstawicieli: Ministerstwa Finansów nt. działalności gospodarczej w świetle danych podatkowych i ubezpieczeniowych, Instytutu Badań Strukturalnych nt. finansowania i pobierania świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz Akademii Leona Koźmińskiego nt. czy samozatrudniony to przedsiębiorca i jakie powinni płacić składki?

Według tych prezentacji w Polsce jest podatników przedsiębiorców: płacących PIT 2,2 mln., płacących CIT 241 tys., natomiast z umów o pracę 10,85 mln. i z działalności gospodarczej 1,74 mln. z czego 73% to firmy 1-osobowe, 24% 2-9 – osobowe i 3% powyżej 10 osób. W 2017 roku wpływ składek w stosunku do wydatków na świadczenia ubezpieczonych: z umów o pracę wpływ 18,2 mld. zł. – świadczeń wypłaconych 18,9 mld. zł., z umów cywilno – prawnych wpływ 0,37 mld. zł. – świadczeń wypłaconych 0,26 mld. zł. i samozatrudnieni wpływ 1,3 mld. zł. – świadczeń wypłaconych 2,3 mld. zł. Nastąpił wzrost wypłat zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonych z umowy o prace z 3-4 mld. zł. w 2011 r. do 6-7 mld. zł. w 2017 r., natomiast została zatrzymana tendencja wzrostowa w przypadku osób samozatrudnionych z 1,4 mld. zł. w 2015 r. do 0,6 mld. zł. w 2017 r. W Polsce w porównaniu z innymi krajami Europejskimi i według norm ekonomicznych ilość samozatrudnionych jest optymalna – w Polsce 66% przy średniej UE 67% według BAEL w 2017 r. Jednocześnie stopa przedsiębiorczości jest niska i wynosi 12%, gdy np. w Gracji jest to 23%, a w Czechach 16%. 2/3 z nich nie zatrudnia pracowników. Rocznie rejestrowanych jest 250-300 tys. z czego po 5 latach mniej niż 10% zatrudnia co najmniej 1 pracownika.

Po prezentacjach rozpoczęła się dyskusja, w której głos zabrał członek Prezydium FZZ Krzysztof Małecki. FZZ jako centrala związkowa od samego początku stała na stanowisku oskładkowania wszystkich form zarobkowania w tym tzw. umów śmieciowych, co wielokrotnie w swoich pisemnych opiniach wyrażała. Zaprezentowany postulat „jednolitej daniny” powinien zostać poważnie potraktowany przez decydentów. Odniósł się także do konieczności likwidacji wszystkich zbiegów do ubezpieczeń społecznych, jako czynnik destabilizujący system ubezpieczeń a także powodujący miedzy przedsiębiorcami nieuczciwą konkurencję. Jako przykład podał sytuacje przedsiębiorcy zatrudniający tylko na umowę o prace, a przedsiębiorcę zatrudniającym na umowy o dzieł, czy inne „śmieciówki”. Początek rozmów na temat likwidacji zbiegów miał miejsce podczas posiedzenia Zespołu RDS ds. ubezpieczeń społecznych w dniu 12 września 2018 r. następnie członek Prezydium FZZ wyraźnie podkreślił, że centrala związkowa popiera wprowadzenie Pracowniczych Planów Emerytalnych, a podczas ich wprowadzaniach można zmienić nastawienie wielu tzw. zainfekowanych przedsiębiorców wrogim podejściem do składek i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odnosząc się do stwierdzenia jednego z prelegentów, że związki zawodowe chętnie przytulają samozatrudnionych, podkreślił, że zmiany w ustawie o związkach zawodowych sa wynikiem Konwencji MOP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r.

Podsumowania dokonała Prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska, która wskazał na ważną rolę informacyjną i edukacyjną wprowadzanych zmian i wiedzy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczeni i przedsiębiorcy musza mieć wiedze o skutkach swoich decyzji i poczucie stabilności przepisów. Od wysokości składek uzależnione są wysokości przyszłych świadczeń. Na koniec zwróciła uwagę na dwa nieporuszane dotąd aspekty: zasady nabycia prawa do świadczeń, a także fakt związany z systemami informatycznymi, w których wprowadzane wyjątki do systemu ubezpieczeń wymagają zawsze dużych nakładów finansowych.